Huiselijk geweld is niet altijd wat je denkt… Het gebeurt niet alleen in de onderste laag van de maatschappij. Het gebeurt in alle lagen van de maatschappij. En vaak als we denken aan huiselijk geweld denken we aan blauwe plekken, geschreeuw en misschien dat er soms zelf politie aan de pas moet komen. Dat is slechts een klein deel van het complete verhaal.
De realiteit? Huiselijk geweld is vaak stil. Subtiel en onzichtbaar voor de buitenwereld. En juist daarom is het zo gevaarlijk..
Wat is huiselijk geweld volgens de definitie?
Huiselijk geweld is geweld dat plaatsvindt binnen een afhankelijkheidsrelatie. Denk aan:
- partnerrelaties
- gezinnen
- familieverbanden
Het kan gaan om:
- fysiek geweld
- psychisch geweld
- seksueel geweld
- financieel misbruik
- verwaarlozing
Maar als je het alleen zo bekijkt, mis je de kern.
De vorm die bijna niemand ziet: psychisch geweld
De meeste mensen herkennen een klap of een blauwe plek. Maar wat als deze nooit zichtbaar zijn of wat als er eigenlijk (nog) niet geslagen wordt?
Wat als iemand je:
- klein maakt: ik kreeg bijvoorbeeld vaak te horen dat ik dik was, terwijl ik 55 kg woog. Of dat ik dom ben, dat ik niet fatsoenlijk kan nadenken.
- controleert: mijn telefoon werd elke dag gecheckt. Verwijderde ik iets omdat ik bijvoorbeeld een persoonlijk gesprek had gehad met mijn zus? Kreeg ik daar de klappen voor.
- manipuleert: Ik doe zoveel van jou en het enige wat jij bent is ondankbaar. Jij houdt helemaal niet van mij. Jij gebruikt mij alleen maar voor mijn geld (ik betaalde alle rekeningen van het huis…)
- laat twijfelen aan jezelf: ik was de reden dat hij zich zo gedroeg. Als ik me anders zou gedragen, zou het niet nodig zijn om te slaan. Ik had het aan mezelf te danken. Ik daagde het uit.
Wat als je langzaam het gevoel krijgt dat jij het probleem bent? Ook dat is huiselijk geweld. Sterker nog: dit is vaak de fase vóór fysiek geweld. De grens wordt continu verlegd en de pleger gaat steeds een stapje verder en dat sluipt er heel langzaam in. De eerste keer dat ik werd geslagen, was ik stomverbaasd. Ik snapte helemaal niet wat er gebeurde. Het overkwam me echt. Op het moment dat ik besefte wat er gebeurde ben ik terug gaan vechten. No fucking way maat. Dat is wat ik dacht.
De eerste keer dat het gebeurde, was ik nog niet afgebroken. Alleen direct na de eerste keer fysiek geweld werden de mindfucks nog erger. Hij had namelijk zoveel spijt, ook al was het wel mijn eigen schuld. Ik kreeg namelijk een berichtje van een collega omdat ik de werkplek netjes had achtergelaten zodat hij direct goed kon starten in de ochtend. Dat had ik die collega laten weten. Hij stuurde appje terug “dankjewel, je bent geweldig”.
Maar Suzan, waarom ging je niet ‘gewoon’ weg?
Dit is een vraag die ik al zo vaak heb gehad. En ik snap het. Het is moeilijk te begrijpen als je zelf nooit in deze situatie hebt gezeten (gelukkig maar). Daarmee is het des te belangrijker dat hier over gepraat wordt. Dat we deze vraag wat minder gaan stellen. Slachtoffers van huiselijk geweld – waaronder ik – schamen ons al genoeg. We houden het liever geheim, omdat we weten dat mensen ons veroordelen. Alsof het de schuld van de vrouw is dat we mishandelt worden. Die vraag wordt zelden aan de man gesteld “waarom liet je haar niet gaan?”.
Huiselijk geweld werkt niet als een schakelaar die ineens ‘aan’ gaat. Het is een sluipend proces, die in sommige gevallen uiteindelijk zelfs dodelijk kan zijn… Dat wordt femicide genoemd. Daar ga ik nog een ander verdiepend blog over schrijven. We gaan nu eerst even terug naar de opbouw van huiselijk geweld. Je komt namelijk in een cirkel te zitten. De cirkel van huiselijk geweld noemen ze het in de hulpverlening.
Zo ziet de cirkel van huiselijk geweld eruit:
- Liefde en aandacht, ook wel lovebombing genoemd. Je wordt behandelt als een koninginnetje. De pleger aanbidt je met alles wat die in zich heeft om je te veroveren.
- Vervolgens beginnen kleine opmerkingen en controle. Met wie zit je te appen? Je was toch om 20.00 klaar met werken, het is nu 20.30. Wat heb je in de tussentijd gedaan? Nee die kleren zijn te bloot hoor, ik wil je helemaal voor mezelf, ik wil niet dat iemand jou op die manier ziet.
- Twijfelen… Je wordt zo aan het twijfelen gebracht. Het is namelijk ons eigen gedrag wat zijn gedrag veroorzaakt. Huh? Hoe dan?
- Schuldgevoel. De pleger gebruikt vaak traumatische gebeurtenissen vanuit zijn eigen verleden om zijn gedrag goed te praten. En dan doen doe jij ook nog eens zo tegen hem. Het doet hem gewoon zoveel pijn…
- Je gaat je aanpassen naar hoe jij denkt dat je hem het minste triggert. Je loopt op je tenen.
- Je wordt afhankelijk gemaakt van hem. Hij zorgt ervoor dat je jezelf gaat isoleren van je familie en vrienden. Bij mij ging het zover dat ik zelfs ontslag nam en dus echt volledig afhankelijk van hem werd.
- Zijn al deze stappen doorlopen? Dan begint vaak het geweld. Na het geweld? Gaat de pleger weer over op lovebombing, wordt je weer behandelt als een konininginnetje. Hee, daar is de dopamine shot.
Aan die dopamine shots wordt je verslaafd. Dáár ga je naartoe werken. Want hoe kan iemand die zoveel van je houdt, je zo slecht behandelen. Het is niet altijd zo slecht toch? Diep van binnen is hij ook goed. Hij is niet alleen maar slecht. Bij mij kwam er dan ook nog bij dat ik als kind al veel heb meegemaakt waardoor deze patronen herkenbaar waren en veilig voelden, schijnveiligheid.
Je zit vast in je eigen mentale gevangenis
Wat veel mensen niet begrijpen is dat geen échte relatie is. Het is een systeem. Een systeem waarin:
- Je zelfbeeld langzaam wordt afgebroken.
- Je realiteit wordt verdraaid, je snapt er niks meer van.
- Je wordt afhankelijk gemaakt. Je bent namelijk niks meer zonder hem (denk je).
Je verliest jezelf volledig. Ik wist niet eens meer wat voor kleding ik leuk vond of wat mijn favoriete kleur was. Wat ik graag at? Geen flauw idee. Alles stond in het teken om ervoor te zorgen dat hij niet ontploft. En denk jezelf in, als je dan je zelf volledig kwijt bent. Met de grond gelijk gemaakt. Hoe moet je dan weggaan?
Dit zijn geen relatieproblemen. Dit zijn rode vlaggen die je volledig mist als je basis als niet goed is. Als je al worstelde met jezelf.
Hoe kun jij als omstaander huiselijk geweld herkennen?
Huiselijk geweld speelt zich zelden af waar jij het ziet. Het gebeurt achter gesloten deuren. Slachtoffers schamen zich en zullen er zelf niet snel over praten. En wat ik zelf heb meegemaakt is dat als ik er wel over praatte, dit direct terug bij hem kwam, waardoor ik weer de klappen kon ondergaan… Dat is hoe ik heb geleerd dat de enige die voor mij gaat zorgen, ikzelf ben. Nobody really cares.. Nu weet ik dat als ik de juiste mensen had benaderd, deze mij wel zouden helpen. Al maakt het niet goed, hoeveel mensen hun ogen wél sluiten voor de realiteit. We hebben elkaar nodig in situaties zoals deze.
Er zijn dus al-tijd signalen. Het zijn vaak subtiele veranderingen:
- Iemand trekt zich steeds meer terug
- Afspraken worden vaak last-minute afgezegd
- Altijd “toestemming” moeten vragen aan partner
- Continu op de telefoon kijken / gespannen reageren
- Onzekerheid, twijfelen aan zichzelf
- Zichzelf de schuld geven van alles
- Angst om iets verkeerd te doen
En misschien wel de belangrijkste:
Iemand die niet meer zichzelf lijkt.
Signalen in de relatie
Soms zie je het in de dynamiek tussen twee mensen:
- De één bepaalt alles
- De ander praat weinig of kijkt gespannen
- Kleine opmerkingen die vernederend zijn (vaak “grapjes”)
- Controle: waar ben je, met wie, hoe laat
- Jaloezie die als “liefde” wordt verpakt
Dit zijn geen normale relatieverschillen.
Dit zijn signalen van controle.
Wat je vaak niet ziet (maar wel gebeurt)
- Manipulatie (“jij maakt mij zo boos”)
- Gaslighting (twijfel zaaien over iemands realiteit)
- Isolatie (contact met anderen verminderen)
- Emotionele afhankelijkheid creëren
Dit gebeurt langzaam. Stap voor stap.
En precies daarom valt het zo weinig op.
Waarom slachtoffers het vaak ontkennen
Als omstander denk je misschien:
“Waarom zegt diegene er niks van?”
Omdat:
- ze zichzelf niet meer vertrouwen
- ze denken dat het hun eigen schuld is
- ze bang zijn voor de gevolgen
- ze hopen dat het beter wordt
En ja… soms ook omdat ze het zelf nog niet volledig zien.
Wat kun jij doen als omstander?
Je hoeft geen hulpverlener te zijn om verschil te maken.
Maar je moet wel anders kijken en reageren.
✔️ Dit helpt:
- Stel open vragen: “Hoe gaat het écht met je?”
- Luister zonder oordeel
- Benoem wat je ziet (zonder beschuldiging)
- Blijf aanwezig, ook als iemand zich afsluit
❌ Dit werkt averechts:
- “Waarom ga je niet weg?”
- Oordelen of pushen
- De situatie bagatelliseren
- De partner direct aanvallen
Je hoeft het niet op te lossen maar je kunt wel het verschil zijn tussen ‘alleen zijn’ of ‘gezien worden’. En geloof mij: in zo’n situatie kan dat voor iemand alles veranderen. Huiselijk geweld herken je niet alleen aan blauwe plekken. Je merkt het aan gedrag, dynamiek tussen twee mensen, aan wat er tussen de regels door gebeurt. En hoe eerder dit wordt opgemerkt, hoe groter de kans is dat je een stapje in de juiste richting kan geven.
Wil jij hier als organisatie mee om leren gaan?
Huiselijk geweld komt overal voor. Zelfs bij jou op de werkvloer, bij je personeel. Bij huiselijk geweld draait het niet om kennis alleen maar om begrijpen wat je eigenlijk niet ziet. Wat zich afspeelt achter gedrag, wat medewerkers niet uitspreken maar wat wél invloed heeft op hun functioneren, veiligheid en welzijn. Huiselijk geweld stopt niet bij de voordeur, het komt óók mee naar het werk.
Ik spreek over huiselijk geweld, trauma en herstel. Niet alleen vanuit theorie maar vanuit ervaring. Eerlijk, rauw en confronterend waar dat nodig is. Neem contact op voor een lezing of samenwerking of stuur me een berichtje als je wil sparren over een bestaande situatie.